داشت حبابه [ ( 1 ) ] نام ، و يزيد روزى بنشاط مشغول شده بود و فرمان داد ، كه هيچكس از خدم بنزديك او نيايد : پس انارى بشكافت ، و بجانب حبابه انداخت ، حبابه از آن يك دانه بخورد ، در حال بمرد ، و چندانكه يزيد آواز داد ، هيچكس نزديك او نيامد ، كه چنان فرمان داده بود ، او بخانهء مرده بماند ، تا شب درآمد ، پس خادمان درامدند ، و آن حال بديدند ، كار به تجهيز و تكفين كشيد بساختند ، يزيد پايهء جنازه بر گردن نهاد ، چون او را دفن كردند ، بيست روز بزيست و درگذشت . العاشر هشام [ ( 2 ) ] بن عبد الملك هشام بن عبد الملك ، كنيت او ابو وليد بود ، او بخلافت بنشست در ماه رمضان سنه تسع و ستين [ ( 3 ) ] و در ايام او زيد بن على بن الحسين خروج كرد ، و چهارده هزار مرد از شيعه با او بيعت كردند ، و باز خلاف كردند ، و از آن جمله چهارده كس پيش او بماندند ، و هشام عبد الملك ، يوسف بن عمر را كه والى عراق بود بطلب و دفع زيد بن على فرستاده بود ، ناگاه او را دريافتند ، قتال ميان ايشان قايم شد تيرى بر دماغ زيد آمد و شهيد شد ، او را دفن كردند ، پس از ان او را از خاك بركشيدند و بياويختند . پس هشام نامه كرد بجانب ابن عمر [ ( 4 ) ] تا زيد را بسوختند رضى اللّه عنه . پسر [ ( 5 ) ] زيد بن على ، كه يحيى نام او بود از آنجا بگريخت و به طرف بلخ آمد عليه الرحمه ، و هشام ولايت خراسان را به جنيد بن عبد الرحمن العطفانى داد [ ( 6 ) ] ، و در سنه اثنى عشر و مائة ، خاقان ملك تركستان بيرون آمد و با جنيد مصاف كرد ، ميان سمرقند و فرغانه . و در سال دوم هم مصاف كردند ، هر دو كرت نصرت لشكر اسلام را بود ، و لشكر تركستان چندان بود كه در عد دنيا يد خلق بسيار از ايشان بدوزخ رفت ، و بسيار اسير شدند ، و بروايتى فتح مسلمه برادر هشام را بود ، و بملك خزر مدينه باب الابواب بنا كرد [ ( 7 ) ] ، و آن فتح جنيد را بود

--> [ ( 1 ) ] اصل : حسانه . پ . حشانه الكامل و مسعودى : حبابه . گزيده : حنانه . [ ( 2 ) ] اصل هاشم . [ ( 3 ) ] كذا ، ولى بقول جمهور : 105 ه [ ( 4 ) ] اصل وپ : بجانب عمرو ، ولى چون يوسف بن عمرو والى عراق بود نه خود عمر ، كلمها بن زيادت شد . [ ( 5 ) ] اصل : پس زيد ، اگر به ضمه اول بخوانيم بمعنى همان پسر باشد . [ ( 6 ) ] كذا . الكامل و فتوح البلدان : الجنيد بن عبد الرحمن بن عمرو بن الحرث المرى . [ ( 7 ) ] اين جمله در اصل وپ : مغشوش بود از تصريح ياقوت و الكامل و غيرهم اصلاح شد ، ياقوت گويد : باب الا ابواب و هو الد و بند شروان على بحر طبرستان و هو بحر الخزر .